Quản lý chất lượng công trình là gì? Quy trình và quy định quản lý chất lượng công trình xây dựng

Quản lý chất lượng công trình xây dựng có vai trò bảo đảm công trình được thi công đúng thiết kế, tiêu chuẩn kỹ thuật và yêu cầu an toàn. Vậy Quản lý chất lượng công trình xây dựng là gì? Quy trình kiểm soát chất lượng công trình xây dựng diễn ra như thế nào? Hay Cần làm gì để quản lý chất lượng công trình xây dựng hiệu quả? Hãy cùng tìm hiểu qua bài viết dưới đây.

Quản lý chất lượng công trình xây dựng là gì?

Quản lý chất lượng công trình xây dựng là quá trình lập kế hoạch, kiểm tra, giám sát và ghi nhận toàn bộ hoạt động có ảnh hưởng đến chất lượng công trình. Mục tiêu là bảo đảm công việc được thực hiện đúng thiết kế, quy chuẩn kỹ thuật, tiêu chuẩn áp dụng, yêu cầu hợp đồng và quy định pháp luật.

Công tác này có sự tham gia của nhiều chủ thể như chủ đầu tư, ban quản lý dự án, đơn vị tư vấn thiết kế, tư vấn giám sát, nhà thầu thi công, nhà cung cấp vật liệu và phòng thí nghiệm chuyên ngành. Luật Xây dựng hiện hành tiếp tục quy định về trách nhiệm của các chủ thể trong giám sát, nghiệm thu, bàn giao, bảo hành và lưu trữ hồ sơ công trình.

Quản lý chất lượng công trình xây dựng bảo đảm công trình được thi công đúng tiêu chuẩn

Quản lý chất lượng cần được tiến hành xuyên suốt thay vì chỉ tập trung vào thời điểm nghiệm thu hoàn thành. Một sai lệch nhỏ ở công tác định vị, cốt thép, cấp phối vật liệu hoặc cao độ có thể ảnh hưởng đến nhiều hạng mục phía sau nếu không được phát hiện kịp thời.

Quy trình kiểm soát chất lượng công trình xây dựng diễn ra như thế nào?

Quy trình kiểm soát chất lượng công trình xây dựng thường gồm bốn giai đoạn liên tiếp: chuẩn bị trước thi công, kiểm soát đầu vào, giám sát thi công và nghiệm thu bàn giao. Trước khi thi công, các bên cần rà soát thiết kế, tiêu chuẩn áp dụng, biện pháp thi công, nhân sự, thiết bị đo kiểm và biểu mẫu nghiệm thu. Đây là cơ sở để thống nhất trách nhiệm và tiêu chí đánh giá cho từng hạng mục.

Lập kế hoạch quản lý chất lượng trước khi thi công

Kế hoạch quản lý chất lượng giúp chủ đầu tư, tư vấn giám sát và nhà thầu thống nhất nội dung kiểm tra, thời điểm thực hiện, người chịu trách nhiệm và hồ sơ cần lập. Kế hoạch rõ ràng sẽ hạn chế bỏ sót công việc hoặc phải bổ sung hồ sơ sau thi công. Trước khi khởi công, bộ phận phụ trách cần rà soát thiết kế, chỉ dẫn kỹ thuật, hợp đồng cùng các quy chuẩn và tiêu chuẩn áp dụng. Những điểm chưa thống nhất giữa bản vẽ kiến trúc, kết cấu, cơ điện và hạ tầng phải được làm rõ trước khi triển khai.

Kế hoạch cần xác định trách nhiệm của từng đơn vị, danh mục công việc phải kiểm tra, thí nghiệm và nghiệm thu. Đồng thời, các bên phải thống nhất biện pháp thi công, vật liệu cần trình duyệt, biểu mẫu hồ sơ và cách xử lý công việc không phù hợp. Thiết bị đo, thí nghiệm cũng cần được kiểm tra tình trạng và thời hạn hiệu chuẩn. Với các hạng mục bị che khuất như cốt thép, đường ống âm hoặc chống thấm, nhà thầu chỉ được chuyển bước sau khi đã nghiệm thu theo yêu cầu.

Kiểm soát chất lượng vật liệu, thiết bị đầu vào

Vật liệu, cấu kiện và thiết bị chỉ được sử dụng khi phù hợp với thiết kế, chỉ dẫn kỹ thuật, hợp đồng và tiêu chuẩn áp dụng. Kiểm soát đầu vào tốt giúp hạn chế vật liệu sai chủng loại hoặc không đạt yêu cầu đi vào thi công. Trước khi đặt hàng, nhà thầu cần trình duyệt nhà cung cấp, chủng loại và tài liệu kỹ thuật. Khi hàng đến công trường, cán bộ phụ trách phải kiểm tra tên sản phẩm, quy cách, số lượng, lô hàng, tình trạng bên ngoài và hồ sơ kèm theo.

Vật liệu cần thí nghiệm hoặc kiểm định phải được lấy mẫu và bảo quản đúng quy định. Sau kiểm tra, sản phẩm cần được phân loại rõ theo trạng thái được chấp nhận, đang chờ kết quả hoặc không phù hợp. Vật liệu đạt yêu cầu phải được bảo quản đúng điều kiện để tránh ẩm, va đập, biến dạng hoặc lẫn lô, với kết cấu bê tông, máy đo độ cứng bê tông sẽ hỗ trợ kiểm tra nhanh độ cứng bề mặt và đánh giá sơ bộ tính đồng đều giữa các vị trí. Kết quả cần được phân tích theo đúng phương pháp, tiêu chuẩn áp dụng và không được mặc định thay thế kết quả thí nghiệm cường độ bê tông bắt buộc. . Hồ sơ cần được lưu đầy đủ để truy xuất nguồn gốc và vị trí sử dụng. CO, CQ và tài liệu xuất xưởng là căn cứ kiểm tra nhưng không thay thế hoàn toàn việc thí nghiệm tại dự án. Quyết định chấp nhận vẫn phải dựa trên thiết kế, hợp đồng, tiêu chuẩn và kết quả kiểm tra thực tế.

Kiểm soát chất lượng vật liệu, thiết bị đầu vào hạn chế vật liệu không đạt yêu cầu đi vào thi công

Xem thêm: Bê tông khí chưng áp là gì? Cấu tạo, phân loại và ứng dụng

Giám sát và kiểm tra chất lượng trong quá trình thi công

Giám sát thi công là quá trình đối chiếu công việc thực tế với thiết kế, biện pháp thi công và yêu cầu kỹ thuật. Việc kiểm tra phải được thực hiện đúng thời điểm, nhất là trước khi cấu kiện bị che khuất. Trước mỗi công việc, kỹ sư cần kiểm tra mặt bằng, mốc định vị, vật liệu, nhân lực và máy móc. Trong quá trình thi công, các yếu tố như kích thước, cao độ, vị trí, độ thẳng và chất lượng hoàn thiện phải được đo kiểm.

Thiết bị đo phải phù hợp với phạm vi và độ chính xác yêu cầu. Máy bị va đập, có dấu hiệu sai lệch hoặc hết hạn hiệu chuẩn không nên dùng để lập kết quả nghiệm thu. Kỹ sư cần ghi nhật ký đầy đủ về điều kiện thi công, nhân lực, thiết bị và khối lượng thực hiện. Các vị trí có nguy cơ sai lệch cao hoặc sắp bị che khuất phải được kiểm tra kỹ trước khi chuyển bước. Khi phát hiện sai lệch, cán bộ phụ trách phải xác định nguyên nhân, phạm vi ảnh hưởng và biện pháp khắc phục. Sau sửa chữa, công việc cần được kiểm tra lại và lưu hồ sơ đầy đủ.

Nghiệm thu, bàn giao và lưu trữ hồ sơ chất lượng

Nghiệm thu là bước xác nhận công việc hoặc công trình đã đáp ứng điều kiện chuyển bước, bàn giao hoặc đưa vào sử dụng. Kết quả phải dựa trên kiểm tra thực tế và hồ sơ chất lượng, không chỉ dựa vào tiến độ thi công. Tùy dự án, quá trình này có thể gồm nghiệm thu công việc, nghiệm thu giai đoạn, nghiệm thu thiết bị, chạy thử và nghiệm thu hoàn thành. Chỉ những hạng mục đáp ứng thiết kế, kỹ thuật và an toàn mới được chuyển sang bước tiếp theo.

Hồ sơ nghiệm thu thường gồm thiết kế, chỉ dẫn kỹ thuật, nhật ký thi công, nhật ký giám sát, biên bản kiểm tra và kết quả thí nghiệm. Hồ sơ vật liệu, thiết bị và bản vẽ hoàn công cũng phải được tập hợp đầy đủ. Khi bàn giao, cần bổ sung tài liệu vận hành, bảo trì, bảo hành và biên bản nghiệm thu hoàn thành. Các tài liệu phải thống nhất về tên hạng mục, vị trí, thời gian, người ký và kết quả đo. Việc lập hồ sơ song song với thi công giúp hạn chế thiếu tài liệu, ký hồi tố hoặc số liệu không khớp hiện trường. Công tác này cần tuân theo quy định pháp luật và tiêu chuẩn áp dụng tại thời điểm triển khai.

Cần làm gì để quản lý chất lượng công trình xây dựng hiệu quả?

Muốn quản lý chất lượng công trình hiệu quả, dự án cần kiểm soát ngay từ khâu chuẩn bị thay vì chờ đến khi hoàn thành mới phát hiện sai sót. Trách nhiệm của chủ đầu tư, tư vấn giám sát, nhà thầu và từng bộ phận chuyên môn phải được phân định rõ. Các hạng mục có rủi ro cao như móng, kết cấu chịu lực, chống thấm, hệ thống điện và phòng cháy chữa cháy cần được ưu tiên kiểm tra chặt chẽ.

Quản lý chất lượng công trình hiệu quả cần kiểm soát ngay từ khâu chuẩn bị

Xem thêm: Công trình hạ tầng kỹ thuật: Phân loại, vai trò và quy trình thi công

Trước khi thi công, thiết kế, biện pháp thực hiện, vật liệu và bản vẽ phải được rà soát, phê duyệt đầy đủ. Công trường chỉ nên sử dụng phiên bản bản vẽ mới nhất, đồng thời thu hồi hoặc đánh dấu rõ tài liệu đã hết hiệu lực. Nhật ký, biên bản kiểm tra và nghiệm thu cũng cần được lập theo tình hình thực tế, tránh ký hồi tố hoặc bổ sung số liệu sau khi công việc đã hoàn thành.

Để nâng cao hiệu quả kiểm soát chất lượng, đơn vị thi công cần trang bị thiết bị phù hợp cho từng công việc như máy đo khoảng cách laser, máy thủy bình laser,…Thiết bị đo phải được quản lý về mã nhận diện, tình trạng hoạt động, phạm vi đo và thời hạn hiệu chuẩn. Hồ sơ chất lượng nên được sắp xếp theo hạng mục, khu vực và thời gian để dễ tra cứu. Khi phát hiện sai lệch, cán bộ phụ trách cần xác định nguyên nhân, đề xuất biện pháp xử lý, kiểm tra lại kết quả và lưu hồ sơ đầy đủ. Ngoài ra, các bên nên tổ chức họp chất lượng định kỳ để tổng hợp lỗi lặp lại, vật liệu đang chờ phê duyệt, hồ sơ còn thiếu và các công việc sắp nghiệm thu.